www.nartajans.net - ÇERKES ETHEM NE KADAR “ÇERKES”,Ti ?

Merje’ye yazisi dusen arkadasimizin yazinin icerigini saglikli kavramadigini dusunuyorum.

Konu, Cerkes Ethem olayinin icerisinde, bireylerin isimlerinin onundeki “Cerkes” vurgusu ile ilgilidir. Her nekadar konu Cerkes Ethem ile ilgili olsa da konu sanata kaydigi ve hatalara neden olacak sekilde konunun deforme edilmesini engellemek icin “ Cerkes vurgusu” ndan ne kastedildigini daha basite indirgeyerek yazmak gerekiyor :

Her ikisi de edebiyat dunyasinda kabul gormus, sanatciligi toplum tarafindan kabullenmis iki ayri “Cerkes asilli “ yazarimiz oldugunu dusunelim :

Biri, sanatini cok iyi icra ederken, eserlerinde, ornegin Konya sehrinde yasiyan, etnik kimligi on planda olmayan herhangi kisiler arasinda gecen asklari, ve cevrenin dogal guzelliklerini sanatsal ustaligi icerisinde isliyor,

Digeri, icinden geldigi toplumun aydini olma sorumlulugunu da tasiyarak, ask hikayelerini veya dogayi islerken icinden geldigi toplumun –hani, ornegin, Cerkes toplumunun- kulturel yapisini veya biraz daha ileriye giderek sorunlarini, yine sanatsal ustaligi icerisinde, isliyor.

Her ikisinin de sanatci olduklarinin bilincinde olarak, ayni sanatsal yetenek duzeyinde olan bu iki sanatcinin durumundan bahsediyoruz.......

Mutlaka,
birincisinin sanatsal yetenegini takdir ediyor ve toplumumuz icerisinden cikmis bir sanatci olmasindan dolayi seviniyor, gurur duyuyoruz, ve kendisini sanatci kimliginden dolayi seviyoruz.

Ikincisinin sanatsal yatanegini takdir etmenin otesine gecerek, toplumumuz icerisinden cikmis ve toplumsal sorunlarimiza ilgi gosteren bir sanatci olmasindan dolayi daha cok seviniyor, ve kendisini daha cok seviyoruz…..

…………….

Bunun yaninda, sanatcilarin sadece sanatla ilgili fakultelerden mezun kisilerden olusmadigini ve sanat ile ilgili yorumlarin sadece sanatla ilgili bir fakulteyi bitirmis kisilerin tekelinde olmadigini da dusunmek gerekir.

Oyle olsaydi,

Tum basarili politikacilarin, sadece siyasal bilgiler mezunlari icerisinden cikmasi,
Tum yazar, sair vb. Edebiyatcilarin, sadece edebiyat fakulteleri mezunlari icerisinden cikmasi,
Tum filozoflarin, felsefe bolumleri mezunlari icerisinden cikmasi gerekirdi,

ki boyle degildir...

“Sanatci” lik sifati da diploma ile alinir- verilir bir sey degildir, bu konuda kabul goren kisiler tarafindan tasinir. Bu “kabul”u de cok farkli yapilar icerisinden gelen -icerisinde onemli olcude sanat okulu mezunu olmayan kisileri de barindiran- ancak, estetik kaygi tasiyan ve buna onem veren, ogretmen, ogrenci, gazeteci, muhendis, avukat, isci, memur vb. ve farkli egirtmlerden gelen sanat elestirmeni olan kisilerden olusan topluluk gerceklestirir.

Ayrica, Cerkes toplumu yogun sorunlari olan bir toplumdur. Bu nedenle de, genlerini tasiyan, kulturunden beslenen, analarinin dogurdugu yazarlari ve ressamlarinin ilgisine layik olmayacak bir toplum degildir.

Kisilerin, Cerkes asilli olup olmadigi, annesi ve babasinin kimler olduguna bagliyken, bu kadar sorunlu bir toplum icerisinden gelip, onun sorunlari ile ilgili bir seyler yapan veya yapmayan insanlarin isimlerinin onunde “Cerkes vurgusu” nun olup olmayacagina da toplum karar verecektir.

Saygi ve selamlar.......

CERKES ETHEM OLAYINA FARKLI ACILARDAN BAKMAYI DENESEK ..

1. ETHEM "bey" in nasil "hain" ekini aldigi Turkiye Cumhuriyeti yakin tarihi ile ilgili herkesin konusu olmalidir. Bu konuya taraf olmasi gerekenler, tarihciler, aydinlar, vb.. dir. Ayrica bizlerin, Cerkes kimligimiz disinda, TC aydinlari olarak bulunmamiz gereken tarafta budur.
Yine de bunun, Kurtulus Savasi' nin bir ic dengeleri sonucu olustugunu ve "Politikayi bilenler" ile "sadece asker olmayi bilenler" arasindaki mucadelenin sonucu oldugunu pek cogumuz iyi-kotu biliriz.

2. “Ethem Bey”lik seviyesine gelmeden onceki baska lakaplari dururken (Cakir gibi) "Cerkes" lakabinin "Hain" likle birlikte gundeme gelmesi ilginctir ve asil bizleri ilgilendirmesi gereken de budur.
a. Cerkes Ethem ne kadar Cerkes'tir ?
Anasi-babasi Cerkes olan, birliklerini Cerkeslerden olusturacak kadar cevresi olan bir insanin genetik anlamdaki Cerkesligi tartisilamaz.
"Cerkes" (Cerkes niteligini on ad olarak ekleyecek sekilde, vurgulu anlamdaki Cerkes) olmak ile "Cerkes asilli" olmak arasinda fark vardir.
Ornegin, gecenlerde bir dernegimizde soylesisi, Cerkes ressamimz... olarak ilan edilen arkadasimiz, “Cerkes asilli” anlamindaki “Cerkes” bir ressam olmakla birlikte( ki bu duzeyde estetik kaygilari olan birisinin aramizdan cikmis olmasi ile gurur duyariz) "Cerkes Ressam" olmak arasinda fark vardi. Estetik kaygi, Cerkeslikle yogrulmadigi icin, Cerkeslik problemlerini tuvale tasimaz... Cerkeslikle ilgili hic bir konuyu bu gune kadar islememis olan birisi, bu anlamda Cerkes Ressam olarak adlandirilamaz.

Ethem bey bu anlamda Cerkes midir ?

Yani, yetkinliklerini, cagdaslari Berkuk pasa, yazarlar, vb.leri gibi Cerkeslik icin kullanan bir insan midir ? HAYIR !...

Bu anlamda "hain" ile "Ethem" in bir araya "getirilmesi" degil, Cerkeslik vurgusunun yapilmasi ve bunun hain tanimlamasiyla bir araya getirilerek "hain Cerkes" imajinin yaratilmasidir bizleri rahatsiz eden..

"Hain" lik te gorecelidir. M.K.Ataturk galip olmasaydi( ne mutlu ki oldu), Osmanli Imparatorlugunun mirasini devam ettirenler tarafindan "mevcut duzene baskaldiran bir hain olarak" tarihe gecittirilecekti. (Tarihe gecirttirmek, subjektiflik icerir. )
……..
Sosyal gelismeleri icerisinde isyanlari ile bilinen Fransa'da, bir general bir isyan planlanlar. Isyan hareketini baslatamadan, alinan istihbaratlar sonucunda yakalanan General savci karsisinda sorgulanir :
- Soyle bakalim, tarfarlarin kimdi ?
- Eger basarili olsaydim, sen dahil tum Fransa. Basarili olamadigim icin sadece ben !..

Ethem bey'in hainligi bir anlamda Fransiz Generalini animsatirken, bizleri rahatsiz eden, "Resmi Ideoloji"nin temellerini attigi anlayisin-kulturun, Cerkes'in yanina "hain"i eklemesi, ve tarihinde pek cok “belgeli hainleri” olan bir ulkede, sadece,ihaneti tartismali olan Ethem'in, "Hain Cerkes Ethem olarak" tarih kitaplarina bu sekilde gecmesidir. Burada asil karsi olunmasi gereken olgu tum bunlarin, kulturlesmis bir ideoloji tarafindan yerlestirilmis olmasi ve silmemekte direnilmesidir. Yoksa neden bir suru Cerkes'in adinin onune "Cerkes" adi konmaz diye de sorulabilir. Ki bunun cevabi yine Resmi Ideolojinin varligidir...
Hani kitaplarda, Cerkes Yasar Dogu, Cerkes Omer Seyfettin, Cekes Avni Lifij, Cerkes Osman Pasa......gormek mumkun olabiliyor mu ?

Samil JANE
Kaynak Marje