NART
NART

GİRİŞ
Kullanıcı Adı

Şifre





>Üye Değilim     >Şifremi Unuttum

ETİKET BULUTU

MÜZİK ÇALAR
apsuva
4-5-6-7
4WORED1.MP3
4SIMD.MP3
12

Nart Ajans Reklam
KAFKASYA GENEL BİLGİ
KAFKASYANIN SINIRLARI
 
Kafkasya
Omurgasını, Hazar kıyısında Apşeron yarımadasından başlayarak kuzeybatı istikametinde Azak ve Karadeniz arasında kalan Taman yarımadasına doğru uzanan 1400 km uzunluğundaki Kafkas sıradağlarının teşkil ettiği;
batıda Karadeniz, doğuda Hazar Denizi’yle sınırlı;
kuzeyde ise Don ağzı, Maniç Çukurluğu ve Kuma ağzı hattından,
güneyde Aras ve Çoruh Nehri’ne kadar uzanan bölgenin adı Kafkasya’dır.
Kuzey Güney yönünde kuş uçuşu mesafe 600 km olup, yaklaşık 500 bin km2 lik bir alana tekabül eder.

Kuzey Kafkasya
40-45 kuzey enlemleri ile 37-50 doğu boylamları arasında olup, batıda Azak ve Karadeniz, doğuda Hazar Denizi, kuzeyde Don ağzı, Maniç Çukurluğu ve Kuma ağzı, güneyde ise Hazar Denizi kıyısından Kızılburun’dan, Dibrar tepesiyle Nuha’nın güneyinde Ari ve Alazan çayları boyunca Çinvali mıntıkası dahil olmak üzere Karadeniz’e dökülen İngur ırmağı ile çevrili bölge ise Kuzey Kafkasya’dır. Kafkas sıradağları, Abhazya ve Güney Osetya bölgesi Kuzey Kafkasya sınırları içinde kalır.Kuzey ve Guney Kafkasya

COĞRAFİ YAPI

 

 

 
Dağlar

Elburz (5642 m), Dihtau (5203 m), Koştantau (5144 m), Şhara (5068 m) ve Kazbek (5033 m) tir.
Topografik bakımdan farklı özelliklere sahip olmakla birlikte Kuzey Kafkasya genellikle engebeli bir bölgedir. Taman Yarımadası'ndan başlayarak Apşeron Yarımadası'na uzanan ve bölgeyi ikiye bölen Kafkas Sıradağları III. zamanda meydana gelen genç kıvrım dağlarıdır.

Avrupa ve Asya kıtalarını ayıran Kafkas Dağları hemen tamamıyla Kuzey Kafkasya hudutları içinde kalır.
İki veya 3 sıra halinde devam eden, uzunluğu 1400 kilometreyi aşan ve 50 ile 225 km arasında farklılaşan genişliğe sahip Kafkas Sıradağları’nın en yüksek tepeleri birer sönmüş volkan konisi olan Elbruz Dağı (5630m) ve Kazbek Dağı (5043m)’dır. Bunlardan başka Dıh, Dombay, Cimara, Şıh Berzend, Adayıhoğ, Tepli, Vilpata, Karavgon, Labada, Vaza, Hahalgi, Şandağı, Dikiosmta, Tebulosymta, Çuaşv, Fişt, Pşehasu, Oşten, Woshuten, Krasnaya Polyana, Çeget Dağı, Dzhimara Dağı, Ulipata Dağı, Bazardyuzi Dağı gibi belli başlı dağlar yer alır.

Batıda Abhazya bölgesinde dağların yüksekliği 1000 metryi geçmez. Doğuda ise 600 metreye kadar iner.

Dağların 3100 metrenin üzerinde kalan yüksek kesimleri daima kabartmakarlar ve buzullarla kaplıdır.2200-3100 metre arasında çam, ladin ve köknar ağaçlarından oluşan zengin bir orman formasyonu hakimdir.

Başlıca karakteri olan granit, bozkır ve tabaka halinde kristal yamaçlarda görülür.

Kazbek civarındaki Daryal Geçidi, Hazar kıyısındaki Derbent Geçidi ile 2250 ve 3380 metre yüksekliklerde yer alan Kutais-Vladikavkas arasındaki Mamişo, Abhazya-Çerkesk arasındaki Kluhor ve diğer Ruk, Tırşı,Vantilaşt, Salavat, Kodor ve Arkatis geçitleri Kuzey ve Güney Kafkasya’yı birbirine bağlayan önemli geçitlerdir.

Dağların Kuzey Yamaçları ile Maniç Çukurluğu arasında kalan kısımda yer yer plato ve ovalar mevcuttur.

elbrusGöller

Doğal Göller

Kuzey Kafkasya’da göller küçüktür.

Bugün Kaberdey Balkar Cumhuriyeti olarak adlandırılan bölgede başlıca 6 tane doğal göl bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü Tserikkel Gölü'dür. Bölgede bulunan diğer doğal göller ise: Aşağı Goluboye Gölü, Kel-Ketçen Gölü, Yukarı Goluboye Gölü, Sekretnoye Gölü ve Tambukanskoy Gölü'dür.

Adıgey’de göllerin en tanınmışı Fişt yakınında Huko tepesinin batı eteğindeki Huko Gölü'dür.

Abhazya'da bulunan Ritsa Gölü güzelliğiyle ünlüdür.

Baraj Gölleri

Krasnodar Bölgesi'nde Kuban Nehri üzerinde bulunan başlıca 4 tane baraj gölü mevcuttur. Bunlar: Varnavinskoye, Kryukovskoye, Şapsugskoye, Krasnodaskoye baraj gölleridir. Stavropol Bölgesi'nde Yegorlik Nehri üzerinde bulunan başlıca 3 tane baraj gölü mevcuttur. Bunlar: Novotroyiçkoye, Yegorlikskoye, Sengileyevskoye baraj gölleridir.

Akarsular

Kuzey Kafkasya zengin akarsu yataklarına sahiptir. Bölgenin en önemli akarsuları Kuban Nehri, Terek Nehri, Malka Nehri, Argun Nehri, Sunja Nehri, Labe Nehri, Kuna Nehri, Şaguj Nehri, Fars Nehri, Çerek Nehri, Baksan Nehri, arxızSamur Nehri, Sulak Nehri, Teberda Nehri, Kodor Nehri, Bzıb Nehri, Psov Nehri'dir.

Akarsular yönünden çok zengin olan Kuzey Kafkasya'da yukarıda adı geçen başlıca nehirlerin yanında irili ufaklı pek çok akarsu bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir: Adigoy, Skobido, Pşada, Tekos, Vulan, Vubin, Avşedz, Hokodz, Pşeha, Tsitsa, Psif, Psekups, Psebe, Neçpsvuho, Şapsuho, Seje, Gunayka, Aliko, Polba, Tuha, Kuba, Goropse, Bekişey, Çimit, Psiy, Loo, Soçi, Bziç, Mzımta, Şahe, Buşiy, Beyuk, Aju, Hodjiko, Tuha, Kurcips, Şumiçka, Pşehaşha, Gurmay, Wurişmen, Apovus, Psefir, Çehrak, Gubs, Bambaçka, Andruyuk, Woha, Guamka, Fedzişhu, Ajıps, Ayiko, Avuleps, Açepsı, Bjap, Tuapse, Drıpş, Gumısta, Gulr, Gulrıps, Ghalidza, Sukko, Assa, Urukh,Ardon,Kambileyevka,Gizeldon, Fiagdon, Çegem, Argudan, Kurkuzhin, Lesken, Urukh,Aksaut, Daut, Kyafar,Marukha, Podkumok, Arxız'da bahar
Urup.




 

 

 

 

 

 

 

KAFKASYA'NIN BİTKİ ÖRTÜSÜ

Toprak her türlü tabii mahsullerin yetişmesine çok elverişlidir. Büyük bir kısmı humusla kaplıdır, iyi sulanmaktadır. Yalnız Hazar Denizi civarında ve ovada bazı kumluk ve kuru topraklar vardır, dağ uyamaçlarındaki gri topraklar bereketli değilse de iyi gübrelenmiş oldukları için iyi mahsul verirler.

Abazin bölgesiDağıstan kısmında dağların çoğu çıplak ise de hele batı kısmında 700 metre yüksekliğe kadar olan bölgelerde büyük miktarda meşe, karaağaç, dişbudak, Akçaağaç, armut bakımından zengindir. 700 metreden yüksek kısımlarda kayın, gürgen ağaçlarına tesadüf edilir. Muhtelif cinste çam ağaçlarına hemen her yükseklikte ve en fazla Batı Kafkasların Karadeniz’e bakan yamaçlarında pek bol tesadüf edilir. Bunlar arasında yüzlerce senelikler vardır. Kafkas palmiyeleri dikkat çekmektedir.
 

Ovalarda, vadilerde, dağların yamaçlarında bol çayırlarve her çeşit nebatlar bitkiler vardır. Bu yönden Avrupa’nın en zengin dağları olan Alp ve Pireneler’den daha zengindir.

Bir çok çeşitlerde sebze, mısır, buğday, arpa, çavdar, yulaf, darı, ayçiçeği, tütün, pamuk, üzüm yetişir; arı çoktur, ipekböceği vardır; koyun sığır at çok bulunur ve Kafkas koyunları özel bir cinstir. Ovalarda mühim merinos sürüleri beslenir; kümes hayvanları boldur; dağlarda vahşi av hayvanları çoktur.

 

 

 

 

KAFKASYA'NIN İKLİMİ
Kuzey Kafkasya orta ılıman iklim kuşağı içinde yer alır. Karadeniz kıyılarının Tuapse-Soçi yöresi ile güneyde Abhazya’da subtropikal bir iklim görülür. Buralarda kışları ılık, yazları sıcak ve bol yağışlı bir iklim hakimdir. Ortalama sıcaklık Ocak ayı içinde 0 derecenin, Temmuz ayında 20 derecenin; yıllık yağış miktarı da 1000 mm’nin üstündedir. Dolayısıyla gür bir orman örtüsü gelişmiştir. Doğuya doğru ilerledikçe nemlilik azalarak az nemlilikten kuraklığa değin değişik özellikte tropikaltı ve kara iklimi tipleri görülür. İklim Hazardenizi kıyılarında yeniden ılıklaşır.

ElbruzYüksek vadilerde kışın , yer yer sıcak bol güneşli ve kuru bir hava ile karşılaşılır. Bu durum verem tedavisinde elverişli bir iklim meydana getirir.Dağlarda sık sık çığ ve heyelanlarla karşılaşılır.

Karadeniz kıyısında Ocak ayında 0 derecenin üstünde olan sıcaklık iç kesimlerde düşer. Yüksek kesimler dışında yazlar sıcak geçer. Temmuz ayında geceler soğuk, gündüzler oldukça sıcaktır.

Karadeniz kıyısında 1000 mm’yi geçen yıllık yağış miktarı, dağlarda 750 mm’nin üstünde kalırken, iç kesim düzlüklerinde 500 mm’ye düşer; hatta kuzeydoğu düzlüklerinde daha da azalır. Bu nedenle iç kesim düzlüklerinde yaz kuraklığı ile karşılaşılır, tarımda sulama gerekir.

KAFKASYA’DA ETNİK YAPI

 

 

 

Kuzey Kafkasya’da yaşayan halklar konuştukları diller esas alınarak şu şekilde tasnif edilebilir:
1. ABHAZ-ADİGE GRUBU
     1.1. ADİGELER:Kuzey çerkesleri olarak ta adlandırılan bu gruplar dil bakımından  birbirlerini anlayabilirler. Adigeler kendi aralarında iki ana grup halinde incelenir.

 

       a) Abzah, Hatukuay, Kemirguvey(Temirgoy - Çemguy), Adamey, Bjedug (Yegerkhoy-Kiray), Mahuş(:Makhoş), Şhapsıg, Natukhaç ve Janelerdir.

        b) Kabardey ve Besleneyler(:Besniy): En kalabalık Çerkes kabilesi olan Kabardeyler, Büyük ve Küçük Kabardeyler olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Büyük Kabardeyler Nalçik ve çevresinde, Küçük Kabardeyler ise Mozdok (Mezdegü) çevresinde otururlar. Kabardeylerin bir kolu olarak kabul edilen Besleneyler ise batı komşularıdır.

     1.2. UBIHLAR (:Ubuh-Vubıh- Ubukh): Kafkasyada Abhaz ve Adigeler arasında yaşayan bu topluluklar dil bakımından ölü diller arasına girmiştir. Tamamı 1864'de göç etmiş olduğundan Kafkasya'da hiç Ubıh kalmamıştır. Diasporada yaşayan Ubıh kökenli ailelerin bir kısmı komşuları olan Abzahların ve bir kısmı da Abhazların dilini benimsemişlerdir.

     1.3. ABHAZLAR- ABAZALAR : Kuzeyde Çerkes topluluklarına komşu olan Abazalar (Abazin-Aşuva) ile Karadeniz kıyılarında oturan Abhazlar (Apsuvalar) aynı kökten çıkan iki grup halinde birbirlerinden Kafkas Dağları ile ayrılmışlardır. Karadeniz kıyı kesiminde oturan ana Abhaz kitlesi ile kuzeyde Kabardeylere yakın olarak oturan Abazaların şivelerinde farklılıklar ortaya çıkmış ise

de zorluk çekmeden anlaşabilirler.

2.NAKHO-DAĞISTAN GRUBU

     2.1. VAYNAHLAR:Vaynah toplulukları genel olarak birbirlerinden lehçe farklılıkları ile ayrılan üç ana gruba ayrılır.
         a. Çeçenler (Nohçi-Nohçoylar) Vaynahların ana kitlesini meydana getirirler.
         b. İnguşlar (Galgaylar) İnguşlar ikinci büyük Vaynah grubudur ve Asa ile Sunja ırmakları arasında ve Terek Nehri'ne doğru kuzeye yayılırlar.
         c. Kistler (Batslar,Tuşhlar) Gürcüstanın Çeçen sınırında Tuşa ve Alazan ırmaklarının kaynaklarında ve Panki vadisinde oturan bu küçük grup daha çok Gürcü unsurları ile etkileşim halindedir.

     2.2. AVARLAR (MAĞARULLAR): Lezgilerden sonra Dağıstan'ın en kalabalık kabilesı Avarlar'dır. Kendi aralarında ise en kalabalık grubu esas Avarlar meydana getirirler. Dil yönünden üç gruba ayrılırlar;
              ııı. Avar (Mağarul),
              ıı. Andi (Bottlih, Godoberi, Karatin, Bagvalal, Çamalal, Tindi ve Açvaçiş gibi alt                                 gruplara ayrılırlar) 
             ııı.Dido (Hinuk, Çvarşin ve Kapuçinler gibi alt gruplara ayrılırlar)


 

   2.3. LEZGİLER: Dağıstan'ın güney-doğusunda yaşarlar Samur Nehri'nin orta ve yukarı mecralarında ve Şamahı yöresine kadar uzanan alanda yayılmışlardır. Doğu ve güney-doğuda Azeriler ile karışmışlardır bu nedenle Türkçe Lezgiler arasında geniş ölçüde düzceyayılmıştır. Rutul, Kütin, Agul, Budukh, Dzekh, Tabasaran, Tsakhur, Udi ve Khinalug gibi alt kollara ayrılırlar. Kürinler ve Tabasaranlar en kalabalık gruplardır.

   2.4. LAKLAR
(Gazi Kumuklar) Orta Dağıstan’da yaşarlar.

   2.5. DARGİNLER
Lezgi diline yakın bir dil konuşan Darginler bu nedenle Lezgi kabileleri arasında da sayılırlar. Akuşa, Sutkur, Sırhal, Urkarak, Horakan, Kaytak (Haydak) ve Kubaçi gibi gruplara ayrılırlar.

Dağıstan'daki dağlı kabilelerin aralarında bulunan doğal engeller (dağlar, tepeler, derin vadiler vs.) Batı Kafkasya'daki kadar olmasa da buradaki toplumlar arasında da çeşitli dil farklılıkları doğurmuştur.

3. HİNT-AVRUPALILAR

    3.1. OSETLER (ASETİNLER)
Aslen Alanlardan geldikleri kabul edilen bu toplum, dil açısından Kafkas dillerinin etkileri altında önemli değişiklikler geçirmesine karşılık İran diline çok yakın bir dil kullanırlar.
Kafkasya'da Daryal Geçidi'nin güney ağzında otururlar. Onlara diğer Kafkas halkları Kuşha, kendileri ise Iron derler.
   Osetinler başlıca iki gruba ayrılırlar;
       a- İron, 
        b- Digor.

    3.2. TATLAR (PADARLAR) Safeviler tarafından Kafkasyada Bakü, Kuba, Şamahı, Derbent ve Zakatali mıntıkalarında yerleştirilmiş olan İranlılardır. Pehlevi Dili'ni konuşurlar.

karacaylar4. TURANİLER

   4.1. KARAÇAY-BALKARLAR (MALKARLAR) :
Kaynakları hakkında çeşitli görüşler ileri sürülen Karaçayların genel olarak, Kafkasya'da belirli dönemlerde bulunmuş olan Hazar, Bulgar ve Kıpçak gibi Eski Türk topluluklarının bir devamı olduğu kabul edilmektedir. Kıpçak Türkçesinden geldiği bilinen bir dil kullanırlar. Karaçay ve Balkar (Malkar) olarak iki grup halinde anılmalarına rağmen gerçekte tek bir halktırlar.
Elbruz Tepesi'nin etrafındaki sarp ve yüksek bölgelere yerleşmişlerdir.


   4.2. KUMUKLAR:Kuzeyde Terek Nehri'ne kadar, güneyde de Makhaçkale'nin güneyine kadar uzanan alçak arazide otururlar. Genel olarak Dağıstan'ın kuzey-doğu ve doğusundaki Hazar Denizi'ne kadar uzanan düzlüklerde yaşarlar. Kafkasya'ya ne zaman ve nasıl geldikleri kesin olarak adigebilinmemektedir. Makhaçkale, Kaspiiski, Hasavyurt, Babayurt, Buynakski ve hatta İzberbaş şehirleri Kumukların yaşadıkları alana dahildirler.

   4.3. NOGAYLAR:Kazak ve Karakalpak Türkçesine yakın bir dil konuşan bu topluluklar XVIII. Yüzyıldan sonra Kafkasya bölgesine yerleştirilmişlerdir. Dağıstan’da Hazar Denizi'ne doğru uzanan düzlükte ve daha kuzeyde step görünümü alan bozkırlarda Türk asıllı kabilelerle (Kumuklar, Azeriler, Türkmenler) karışık olarak yaşarlar.

5. SLAVLAR

   5.1. RUSLAR

   5.2. DON KAZAKLARI

   5.3. UKRAYNALILAR

RUSYA FEDERASYONU İÇİNDE KUZEY KAFKASYALI NÜFUS
2002 yılı sayımlarına göre Rusya Federasyonu sınırları içinde yaşayan Kuzey Kafkasyalıların toplam nüfusu  6.333.927 olup, etnik gruplara göre dağılımı şöyledir:
 
Rusya Federasyonu içersindeki Kafkasyalı
Nüfus - (2002 Sayımı)

 

Abazin
 
     37.942
Abhaz
 
     11.366
Avar
 
   814.473
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Andi
Arçi
Akhvah
Bagulal
Bejtin
Botlikh
Ginuh
Godoberin
Gunzib
Didoy
Karatin
Tindal
Khvarşin
Çamala
     21.808
           89
       6.376 
           40
       6.198
           16
         531
           39
          998
     15.256
       6.052
           44
         128
           12 
 
Agul
 
     28.292
Adige
 
   128.528
Balkar
 
  108. 426
Dargin
 
Kaytag
Kubaçin
   510.156
            5
           88        
İnguş
 
   413.016
Kabardin
 
   519.958
Kalmık
 
   173.996
Karaçay
 
   192.182
Kumık
 
   422.409
Lak
 
   156.545
Lezgi
 
   411.535
Nogay
 
     90.666
Osetin
 
   514.875
 
Digor
İron
         607
          97
Kazak
 
   140.028
Rutul
 
     29.929
Tabasaran
 
   131.785
Taliş
 
       2.548
Tat
 
       2.303
Tsaxur
 
     10.366
Çerkes
 
     60.517
Çeçen
 
1.360.253
 
Akin
         218
Şapsığ
 
      3.231

 TOPLAM:                              6.333.927

Kaynak:Kafkasevi

YORUMLAR
HATİCE ŞİRİN Maykop Maykop (Rusça: Майко́п; Adigece: Мыекъуапэ / Miekuape), Rusya Federasyonu içindeki Adigey Cumhuriyeti'nin (AC) başkentidir. Nüfusu 154 740 (2010). 2002 nüfus sayımına göre, kent nüfusunun 113,1 bini Rus (% 72,59),26,1 bini Adıge (% 16.65) kökenlidir, ayrıca Ermeni (%2,99), Ukraynalı (%2,52)ve diğer azınlıklardan (Tatar,Rum,vb) kişiler de vardır. Maykop, Belaya Irmağının doğu (sağ) yakasında yer alır.Denizden 220 metre yükseklikte olup 282,2 km'karelik bir alan üzerinde yayılmıştır. 18 Mayıs 1857'de bir Rus askeri kalesi olarak kuruldu ve 12 Aralık 1870'de de Maykop'a kent statüsü tanındı. Bugün kent, kereste, parfümeri ve özellikle gıda sanayii açısından önem taşır. Çevresindeki mineral suları Maykop’u bir Kaplıca ve Termal Tesisler merkezi haline getirmiştir. Kent ayrıca Adıgey Devlet Üniversitesi ve Maykop Devlet Teknoloji Üniversitesi yanında, birçok fakültesiyle Tembot K'eraş Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü, önemli bölümü tarih öncesine ve Adıge atalarına ait 70 bin değişik örnek yapıtın (sauğet/саугъэт) sergilendiği Adıge Ulusal Müzesi (AUM), tiyatroları ve dans ekipleriyle bir Adıge sanat, kültür, eğitim, sağlık ve turizm merkezi konumundadır (AUM için bk. Nuriyet Mamırıko, "Ulusal Tarih Koruma Altında", Uzunyayla.Com, internet). Kuban Irmağının kolu Belaya (Шъхьэгуащэ) Irmağının sağında,güneyden buraya uzanan uzun Mıyeko Vadisinin (Mıyeqo huate/Mıyeko k'ey-Мыекъо хъуатэ/Мыекъо к1эй) bittiği yerde, 18 Mayıs 1857'de, bir Rus askeri kalesi olarak kurulmuştur. 1857 öncesinde şimdikiMaykop yerinde 5, Mıyeko vadisinde de 13 olmak üzere,toplam 18 Adıge (Çerkes) köyü bulunuyordu, bu köyler Rus askeleri tarafından soykırım yoluyla yok edilmiştir. Maykop sözcüğü Adıgece anlamıyla "Mıyeqo"="Mıyeko Vadisi"+ "pe"= "ön, bitiş yeri,vadi ağzı" anlamındadır, tam olarak "Mıyeko Vadisi Ağzı" demektir. Mıyeko, Belaya Irmağı boyunda,güneydeki Abadzehskaya (Абдзэхэхьабл) köyü ile kuzeyde şimdiki Maykop kenti arasında bulunan uzun vadiye Adıgelerce verilmiş olan eski bir addır. Vadinin kuzeyde sona erdiği yere de Mıyequa-pe (Maykop; Mıyeko Vadisi sonu) deniyordu, Maykop sözcüğü de Mıyekuape'nin başka bir söyleniş biçimidir ve şimdiki Maykop (Mıyekuape) kenti bu yerde kurulmuştur (Ayrıca bk. Aslanguaş Ş'avko, "Mıyequape/Maykop Adının Kökeni, Jineps gazetesi, Haziran 2007, s.5). Maykop adının Türkçe (Tatarca) "May" (yağ)+"kop" (çok) ="Yağı çok, Yağı bol" sözcüklerinin birleşmesinden oluştuğu biçiminde görüşler de vardır (Meretukov K.X., Adıgeyskii toponimiçeskii SLOVAR', Moskva, 1990, s.119). Maykop'a, Adıgece "Mıye" (elma) sözcüğüne dayanılarak, "Elma Vadisi" diyenler de vardır. Maykop'ta MÖ 3. binyılına ya da 4.500 yıl öncesine ait taş ve altından yapılma buluntularla 3.300 yıl öncesine ait Maykop Yazılı Taşı bulunmuştur. Maykop Taşı üzerindeki bir krokiye göre,en az 3.300 yıl önce, şimdiki Maykop kenti yerinde eski bir Adıge (Meot) kentinin bulunduğu anlaşılmakta, ayrıca Meotlara ait bir eski kale de bulunmaktadır. Çevrede kazılmamış çok sayıda höyük (kurgan) vardır. 2014 Kış Olimpiyatları'nın tarihsel bir Adıge toprağı olan Soçi'de (Saçe; Шъачэ) yapılacak olması, Maykop'un ve AC'nin güneyindeki Soçi'ye bitişik turistik Maykop (Mıyequape) rayonunun önemini de büyütmüştür. Soçi'ye en yakın ve hemen her günü güneşli olan ve sis görülmeyen tek havalimanı Maykop'unkidir. Bunun için Maykop havalimanının büyütülmesine ve Maykop rayonu dağ yolları ve turistik tesislerinin 2014 yılına değin tamamlanmasına çalışılmaktadır (bk. Nefiset Hut, Leğo-Naqe [Lago-Naki] Yaylalarının Gerçek Sahibi Kimdir?, Jineps gazetesi, sayı 21,s.10; ayrıca tıklayın-Adigey, ekonomi bölümü.Ancak,koruma altındaki ormanlardan geçirilerek Karadeniz kıyısına,Tığemıps'a (Rusça:Дагомыс) uzatılması planlanan otoyol yapımı UNESCO tarafından durdurulmuş durumdadır. Maykop'ta AC Devlet Parlamentosu-Khase, AC Hükümeti/Bakanlar Kurulu, AC devlet kurumları, Adıgece gazete ve yayınlar, tiyatrolar, folklor ekipleri, Adıge radyo-televizyon kurumu, vb de vardır. Nüfusu Rus ve Adigelerden oluşmaktadır. Kentte Ermeni, Tatar, Ukraynalı, Türk (Ahıskalı), vb gibi azınlıklar da yaşamaktadır. Kentte, ayrıca Türkiye'den gidip yerleşmiş küçük bir Çerkes (Adıge) grupu ile yüksek okullarda okuyan Türk öğrenciler de bulunmaktadır. HADJİMOUKOFF HATİCE ŞİRİN UYANIK
HATİCE ŞİRİN Maykop Maykop (Rusça: Майко́п; Adigece: Мыекъуапэ / Miekuape), Rusya Federasyonu içindeki Adigey Cumhuriyeti'nin (AC) başkentidir. Nüfusu 154 740 (2010). 2002 nüfus sayımına göre, kent nüfusunun 113,1 bini Rus (% 72,59),26,1 bini Adıge (% 16.65) kökenlidir, ayrıca Ermeni (%2,99), Ukraynalı (%2,52)ve diğer azınlıklardan (Tatar,Rum,vb) kişiler de vardır. Maykop, Belaya Irmağının doğu (sağ) yakasında yer alır.Denizden 220 metre yükseklikte olup 282,2 km'karelik bir alan üzerinde yayılmıştır. 18 Mayıs 1857'de bir Rus askeri kalesi olarak kuruldu ve 12 Aralık 1870'de de Maykop'a kent statüsü tanındı. Bugün kent, kereste, parfümeri ve özellikle gıda sanayii açısından önem taşır. Çevresindeki mineral suları Maykop’u bir Kaplıca ve Termal Tesisler merkezi haline getirmiştir. Kent ayrıca Adıgey Devlet Üniversitesi ve Maykop Devlet Teknoloji Üniversitesi yanında, birçok fakültesiyle Tembot K'eraş Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü, önemli bölümü tarih öncesine ve Adıge atalarına ait 70 bin değişik örnek yapıtın (sauğet/саугъэт) sergilendiği Adıge Ulusal Müzesi (AUM), tiyatroları ve dans ekipleriyle bir Adıge sanat, kültür, eğitim, sağlık ve turizm merkezi konumundadır (AUM için bk. Nuriyet Mamırıko, "Ulusal Tarih Koruma Altında", Uzunyayla.Com, internet). Kuban Irmağının kolu Belaya (Шъхьэгуащэ) Irmağının sağında,güneyden buraya uzanan uzun Mıyeko Vadisinin (Mıyeqo huate/Mıyeko k'ey-Мыекъо хъуатэ/Мыекъо к1эй) bittiği yerde, 18 Mayıs 1857'de, bir Rus askeri kalesi olarak kurulmuştur. 1857 öncesinde şimdikiMaykop yerinde 5, Mıyeko vadisinde de 13 olmak üzere,toplam 18 Adıge (Çerkes) köyü bulunuyordu, bu köyler Rus askeleri tarafından soykırım yoluyla yok edilmiştir. Maykop sözcüğü Adıgece anlamıyla "Mıyeqo"="Mıyeko Vadisi"+ "pe"= "ön, bitiş yeri,vadi ağzı" anlamındadır, tam olarak "Mıyeko Vadisi Ağzı" demektir. Mıyeko, Belaya Irmağı boyunda,güneydeki Abadzehskaya (Абдзэхэхьабл) köyü ile kuzeyde şimdiki Maykop kenti arasında bulunan uzun vadiye Adıgelerce verilmiş olan eski bir addır. Vadinin kuzeyde sona erdiği yere de Mıyequa-pe (Maykop; Mıyeko Vadisi sonu) deniyordu, Maykop sözcüğü de Mıyekuape'nin başka bir söyleniş biçimidir ve şimdiki Maykop (Mıyekuape) kenti bu yerde kurulmuştur (Ayrıca bk. Aslanguaş Ş'avko, "Mıyequape/Maykop Adının Kökeni, Jineps gazetesi, Haziran 2007, s.5). Maykop adının Türkçe (Tatarca) "May" (yağ)+"kop" (çok) ="Yağı çok, Yağı bol" sözcüklerinin birleşmesinden oluştuğu biçiminde görüşler de vardır (Meretukov K.X., Adıgeyskii toponimiçeskii SLOVAR', Moskva, 1990, s.119). Maykop'a, Adıgece "Mıye" (elma) sözcüğüne dayanılarak, "Elma Vadisi" diyenler de vardır. Maykop'ta MÖ 3. binyılına ya da 4.500 yıl öncesine ait taş ve altından yapılma buluntularla 3.300 yıl öncesine ait Maykop Yazılı Taşı bulunmuştur. Maykop Taşı üzerindeki bir krokiye göre,en az 3.300 yıl önce, şimdiki Maykop kenti yerinde eski bir Adıge (Meot) kentinin bulunduğu anlaşılmakta, ayrıca Meotlara ait bir eski kale de bulunmaktadır. Çevrede kazılmamış çok sayıda höyük (kurgan) vardır. 2014 Kış Olimpiyatları'nın tarihsel bir Adıge toprağı olan Soçi'de (Saçe; Шъачэ) yapılacak olması, Maykop'un ve AC'nin güneyindeki Soçi'ye bitişik turistik Maykop (Mıyequape) rayonunun önemini de büyütmüştür. Soçi'ye en yakın ve hemen her günü güneşli olan ve sis görülmeyen tek havalimanı Maykop'unkidir. Bunun için Maykop havalimanının büyütülmesine ve Maykop rayonu dağ yolları ve turistik tesislerinin 2014 yılına değin tamamlanmasına çalışılmaktadır (bk. Nefiset Hut, Leğo-Naqe [Lago-Naki] Yaylalarının Gerçek Sahibi Kimdir?, Jineps gazetesi, sayı 21,s.10; ayrıca tıklayın-Adigey, ekonomi bölümü.Ancak,koruma altındaki ormanlardan geçirilerek Karadeniz kıyısına,Tığemıps'a (Rusça:Дагомыс) uzatılması planlanan otoyol yapımı UNESCO tarafından durdurulmuş durumdadır. Maykop'ta AC Devlet Parlamentosu-Khase, AC Hükümeti/Bakanlar Kurulu, AC devlet kurumları, Adıgece gazete ve yayınlar, tiyatrolar, folklor ekipleri, Adıge radyo-televizyon kurumu, vb de vardır. Nüfusu Rus ve Adigelerden oluşmaktadır. Kentte Ermeni, Tatar, Ukraynalı, Türk (Ahıskalı), vb gibi azınlıklar da yaşamaktadır. Kentte, ayrıca Türkiye'den gidip yerleşmiş küçük bir Çerkes (Adıge) grupu ile yüksek okullarda okuyan Türk öğrenciler de bulunmaktadır.
Yorum yapmak için giriş yapın...